CHAPTER ONE: Presentation of the Mongol Cyrillic
1.1. Танилцуулга – 2-Р ХЭСЭГ
Ардын Засгийн Газрын 1921 оны 8 дугаар сарын 31-р өдрийн 14 дүгээр тогтоолоор Дотоод хэргийг бүгд захиран шийтгэгч яаманд сургуулийн хэргийг эрхлэх тусгай хэлтэс байгуулан, улмаар мөн ондоо багтаан Нийслэл хүрээнд анхны бага сургуулийг үүсгэн байгуулжээ. Түүнчлэн 11 дүгээр сарын 9-р өдрийн Ардын Засгийн Газрын 22 дугаар хуралдаанаар Номын хүрээлэн байгуулах тухай шийдвэр гаргажээ.
1.1. Presentation – PART 2
By the 14th Decree of the People’s Government of August 31, 1921, a special department for school affairs was established in the Ministry of Internal Affairs, and the first primary school was established in the capital city within the same year. In addition, the 22nd session of the People’s Government of November 9 decided to establish a Book Institute.
1.1. Présentation – 2ème PARTIE
Par le 14ème décret du Gouvernement populaire du 31 août 1921, un département spécial chargé des affaires scolaires fut créé au sein du ministère de l’Intérieur, et la première école primaire fut fondée dans la capitale la même année. Par ailleurs, la 22ème session du Gouvernement populaire, le 9 novembre, décida de la création d’un Institut du livre.
Энэ үед сурах бичиг, гарын авлага хийгээд багшлах боловсон хүчний нөөц туйлын хангалтгүй, удирдан зохион байгуулах тогтолцоо олигтой боловсроогүй байсан юм. 1924 онд хуралдсан МАХН (Монгол Ардын Хувьсгалт Нам)-ын 3 дугаар их хурал “…ард түмний их төлөв нь бичиг үсэг мэдэхгүй тул үүнээс урагш насанд хүрсэн аливаа хүмүүсийг бичгийн эрдэмд боловсруулахыг хичээлгэвээс улс төрийн давших замд их тустай…”
At that time, textbooks, manuals, and teaching staff were extremely insufficient, and the management and organization system was not well developed. The 3rd Congress of the MPRP, which convened in 1924, stated that “… since the majority of the people are illiterate, it would be very helpful for political advancement to train all adults in writing skills…”
À cette époque, les manuels scolaires et le personnel enseignant étaient extrêmement insuffisants, et le système de gestion et d’organisation était peu développé. Le 3ème Congrès du Parti Révolutionnaire Populaire Mongol (PRPM), réuni en 1924, déclara: « … étant donné qu’une majorité de la population est analphabète, il serait très utile, pour le progrès politique, d’alphabétiser tous les adultes… »
1920-оод оны сүүлчээс Зөвлөлт Холбоот Улсын бүрэлдэхүүнд багтаж байсан олон ард түмний бичиг үсгийг халж латин үсэгт шилжүүлэх буюу зарим нь өмнө нь бичиг үсэггүй байсныг латин үсэгт суурилсан шинэ бичиг зохиож өгөх хөдөлгөөн өрнөсөн байна. Жишээ нь Казах 1927-1940 онд, Халимаг 1930-1938 онд, Буриад 1931-1939 онд албан ёсоор латин үсэг хэрэглэж байжээ.
Яг энэ цаг үетэй давхцан Монголын Хувьсгалт Залуучуудын Эвлэлийн хүч нөлөө үлэмж нэмэгдэж Монгол Ардын Хувьсгалт Нам, түүгээр дамжин Монголын төрийн удирдлагад зүүнтнүүд гарч ирснээр уламжлалт монгол бичгийг халж латин үсэгт суурилсан шинэ бичиг зохион хэрэглэх оролдлогыг эхлүүлсэн байна.
Since the late 1920s, there has been a movement to replace the writing systems of many peoples who were part of the Soviet Union with the Latin script, or to create a new script based on the Latin script for some of them, who were previously illiterate. For example, the Kazakhs officially used the Latin script in 1927-1940, Kalmykia in 1930-1938, and Buryatia in 1931-1939.
Coinciding with this period, the influence of the Mongol Revolutionary Youth Union grew significantly, and the Mongol People’s Revolutionary Party, through which leftists emerged in the Mongol state leadership, began an attempt to replace the traditional Mongol script with the creation of a new script based on the Latin script.
Depuis la fin des années 1920, un mouvement s’est développé pour remplacer les systèmes d’écriture de nombreux peuples de l’Union soviétique par l’alphabet latin, ou pour créer un nouvel alphabet dérivé de celui-ci pour certains d’entre eux, auparavant analphabètes. Par exemple, les Kazakhs ont officiellement utilisé l’alphabet latin de 1927 à 1940, la Kalmoukie de 1930 à 1938 et la Bouriatie de 1931 à 1939.
Parallèlement à cette période, l’influence de l’Union de la jeunesse révolutionnaire mongole s’est considérablement accrue, et le Parti révolutionnaire populaire mongol, au sein duquel des figures de gauche ont émergé au sein de la direction de l’État mongol, entrepris de remplacer l’alphabet mongol traditionnel par la création d’un nouvel alphabet basé sur l’alphabet latin.
1930 оны МАХН-ын VIII, Улсын VI Их Хурал дээр Хуучны хүнд суртлын үлдэгдлийн нэгэн салбар бөгөөд шинэ соёл боловсролын хөгжилтөд дөхөмгүй болох монгол үсгийг халж, боловсон соёлыг дэлгэрүүлэхэд дөхөмтэйг нийтэд дэлгэрэх туршилтыг олсон латин үсгийг өөрийн монгол хэлэнд зохилдуулан үндсэн хэлний үсэг болгон хэрэглэх явдлыг богино хугацааны дотор гүйцэлдүүлэх хэрэгтэй гэж зааж байжээ.
Энэхүү хурлын үзэл санааг бодит ажил хэрэг болгохын тулд 1930 оны 11 дүгээр сард Ардын Гэгээрүүлэх Яамны (өмнөх Боловсролын яамны нэр) дэргэд Латин монгол үсгийн зөвлөл байгуулж, уг зөвлөл латин монгол үсгийн төлөвлөгөөг 26 үсэгтэйгээр боловсруулж Засгийн газраар батлуулсан байна.
In 1930, it was stated at the VIII and VI State Great Khurals of the Mongol People’s Revolutionary Party that it was necessary to eliminate the Mongol alphabet, which was a remnant of the old bureaucracy and was not conducive to the development of new culture and education, and to adopt instead the Latin alphabet, which was found to be useful for the spread of civilization and culture, and to put it to use as the main language alphabet without delay.
In order to put the ideas of this conference into practice, the Latin Mongol Alphabet Council was established under the Ministry of People’s Enlightenment (former name of the Ministry of Education) in November 1930. The council developed a Latin Mongol alphabet plan with 26 letters and had it approved by the government.
En 1930, lors des VIII et VI Grands Conseils d’État du Parti Révolutionnaire du Peuple Mongol, il fut déclaré nécessaire d’abolir l’alphabet mongol, vestige de l’ancienne bureaucratie et inadapté au développement de la culture et de l’éducation, et d’adopter à sa place l’alphabet latin, jugé utile à la diffusion de la civilisation et de la culture, et de l’utiliser dans les plus brefs délais comme alphabet principal.
Afin de mettre en œuvre les idées issues de cette conférence, le Conseil de l’alphabet latin mongol fut créé en novembre 1930 sous l’égide du Ministère de l’Illumination du Peuple (ancien nom du ministère de l’Éducation). Ce conseil élabora un projet d’alphabet latin mongol à 26 lettres, qui fut approuvé par le gouvernement.
